خانه / ***خطبه ها شرح و ترجمه میر حبیب الله خوئی / نهج البلاغه کلمات خطبه ها شماره ۱۲۳ (شرح میر حبیب الله خوئی«میرزا حبیب الله خوئی»)

نهج البلاغه کلمات خطبه ها شماره ۱۲۳ (شرح میر حبیب الله خوئی«میرزا حبیب الله خوئی»)

خطبه ۱۲۳ صبحی صالح

۱۲۳- و من کلام له ( علیه ‏السلام ) قاله لأصحابه فی ساحه الحرب بصفین‏

وَ أَیُّ امْرِئٍ مِنْکُمْ أَحَسَّ مِنْ نَفْسِهِ رَبَاطَهَ جَأْشٍ عِنْدَ اللِّقَاءِ
وَ رَأَى مِنْ أَحَدٍ مِنْ إِخْوَانِهِ فَشَلًا
فَلْیَذُبَّ عَنْ أَخِیهِ بِفَضْلِ نَجْدَتِهِ الَّتِی فُضِّلَ بِهَا عَلَیْهِ کَمَا یَذُبُّ عَنْ نَفْسِهِ
فَلَوْ شَاءَ اللَّهُ لَجَعَلَهُ مِثْلَهُ
إِنَّ الْمَوْتَ طَالِبٌ حَثِیثٌ لَا یَفُوتُهُ الْمُقِیمُ
وَ لَا یُعْجِزُهُ الْهَارِبُ
إِنَّ أَکْرَمَ الْمَوْتِ الْقَتْلُ
وَ الَّذِی نَفْسُ ابْنِ أَبِی طَالِبٍ بِیَدِهِ لَأَلْفُ ضَرْبَهٍ بِالسَّیْفِ أَهْوَنُ عَلَیَّ مِنْ مِیتَهٍ عَلَى الْفِرَاشِ فِی غَیْرِ طَاعَهِ اللَّهِ
و منه وَ کَأَنِّی أَنْظُرُ إِلَیْکُمْ تَکِشُّونَ کَشِیشَ الضِّبَابِ
لَا تَأْخُذُونَ حَقّاً وَ لَا تَمْنَعُونَ ضَیْماً
قَدْ خُلِّیتُمْ وَ الطَّرِیقَ
فَالنَّجَاهُ لِلْمُقْتَحِمِ
وَ الْهَلَکَهُ لِلْمُتَلَوِّمِ

شرح وترجمه میر حبیب الله خوئی ج۸  

و من کلام له علیه السّلام و هو المأه و الثالث و العشرون من المختار فى باب الخطب

و کأنّی أنظر إلیکم تکشّون کشیش الضّباب، لا تأخذون حقّا، و لا تمنعون ضیما، قد خلّیتم و الطّریق، فالنّجاه للمقتحم، و الهلکه للمتلوّم.

اللغه

(کششت) الأفعى کشیشا من باب ضرب إذا صاتت من جلدها لا من فمها قال الشارح المعتزلی: الکشیش الصوت یشوبه خور مثل الخشخشه

قال الراجز:

کشیش افعى اجمعت بعض
فهى تحکّ بعضها ببعض‏

و عن النهایه کشیش الافعى صوت جلدها إذا تحرّکت، و قد کشت تکش و لیس صوت فمها لأنّ ذلک فصحیحها، و (الضبّ) دابه بریّه و جمعه ضباب بالکسر کسهم و سهام

الاعراب

جمله لا تأخذون آه فی محلّ النصب على الجال من فاعل تکشّون، و الطریق منصوب على المفعول معه

المعنى

اعلم أنّ المستفاد من بعض نسخ النّهج أنّ هذا الکلام و کذلک الکلام الآتی کلیهما من فصول الکلام السّابق، حیث إنّ العنوان فیه فی کلّ منهما بلفظ منه و فی بعضها عنوان ذلک بلفظ منه، و عنوان ما یتلوه بلفظ و من کلام له علیه السّلام و فی نسخه ثالثه العنوان فی کلّ منهما بلفظ منها، و الظاهر أنّه سهو من النساخ لأنّ العنوان فیما سبق حسبما عرفت بلفظ و من کلام له علیه السّلام فلا یناسبه ارجاع الضمیر المؤنث إلیه و لعلّ الأظهر أنّ کلّا منها کلام مستقلّ لعدم ارتباط أحدها بالآخر، حیث إنّ الکلام السابق حسبما عرفت قاله للأصحاب فی ساعه الحرب للتحریض و التشجیع‏

و هذا الکلام کما ترى وارد فی مقام التوبیخ و التقریع لهم، و الکلام الآتی وارد فی مقام تعلیم رسوم الحرب، فلا مناسبه لأحدها مع الآخر لو لم یکن الوسط مصادّا لهما، اللّهمّ إلّا أن یکون السید (ره) قد اسقط ما یوجب الائتلاف و الارتباط على ما جرت علیه عادته فی الکتاب من الاسقاط و الالتقاط، و بعض فقرات هذا الکلام یأتی فی روایه الارشاد، و هو أیضا یخیّل کونه کلاما مستقلا، و ستطّلع فی شرح الکلام الآتی ما یفید استقلاله أیضا.

و کیف کان فقد قال علیه السّلام لأصحابه (و کأنّی أنظر إلیکم) بما فیکم من الجبن و الفشل (تکشّون کشیش الضباب) المجتمعه یعنی أنّ أصواتکم غمغمه بینکم من الهلع الذی قد اعتراکم، فهى أشبه شی‏ء بأصوات الضباب، أو المراد بیان حالهم فی الازدحام و الهزیمه (لا تأخذون) للّه (حقّا و لا تمنعون ضیما) و ذلّا (قد خلّیتم و الطریق) أى طریق الآخره (فالنجاه للمقتحم و الهلکه للمتلوّم) أى النجاه فی الدنیا من العار و فی الآخره من النار للداخل فی الجهاد و المقدم علیه، و الهلاک الدائم للمتوقف عن القتال المتثبّط فیه، أو أنّ النجاه من سیف الأعداء للمطرق المقدم، لانه مع اقدامه و تجلّده یرتاع له خصمه و ینخذل عنه نفسه و الهلاک بسیف الأعداء للمتثبط المتلوّم لأنّ نفس خصمه تقوى علیه و طمعه یزداد فیه کما هو مشاهد بالعیان و تشهد به التجربه و الوجدان و فی هذا المعنى قال:

ذق الموت ان شئت العلى و اطعم الرّدى
قتیل الأمانی بالمنیّه مکتوب‏

خض الحتف تأمن خطه الخسف انما
یبوح ضرام الخطب و الخطب مشیوب‏

تنبیه

یشبه أن یکون هذا الکلام ملتقطا من کلام له علیه السّلام رواه فی البحار من الارشاد قال: من کلامه صلوات اللّه علیه فی هذا المعنى«» بعد حمد اللّه و الثناء علیه: ما أظن هؤلاء القوم-  یعنی أهل الشام-  إلّا ظاهرین علیکم، فقالوا له: بما ذا

یا أمیر المؤمنین فقال علیه السّلام: أرى أمورهم قد علت، و نیرانکم قد خبت، و أراهم جادین، و أراکم و انین، و أراهم مجتمعین، و أراکم متفرّقین، و أراهم لصاحبهم مطیعین، و أراکم لى عاصین، أم و اللّه لئن ظهروا علیکم لتجدنّهم أرباب سوء من بعدى لکم، لکأنی أنظر الیهم و قد شارکوکم فی بلادکم، و حملوا إلى بلادهم فیئکم، و کأنی أنظر الیکم تکشّون کشیش الضباب، و لا تأخذون حقّا، و لا تمنعون للّه من حرمه، و کأنّی أنظر إلیهم یقتلون صالحیکم، و یحیفون«» قرائکم، و یحرمونکم، و یحجبونکم، و یدنون الناس دونکم. فلو قد رأیتم الحرمان و الاثره و وقع السّیوف و نزول الخوف، لقد ندمتم و حسرتم«» على تفریقکم فی جهادکم و تذاکرتم ما أنتم فیه الیوم من الخفض و العافیه حین لا ینفعکم التذکار

الترجمه

از جمله کلام آن امام أنام است که فرمود: گویا نظر می کنم بسوى شما که آواز مى‏ کنید در ازدحام نمودن بهزیمت و فرار همچو آواز نمودن پوستهاى سوسمار که بر هم خورند در رفتار، در حالتى که أخذ نمى‏ کنید بجهه خدا حقّى را، و منع نمى‏ کنید ذلّتى را، بتحقیق که رها شده ‏اید با طریق آخرت، پس نجات مر کسى راست که داخل شود بدون تأمّل در قتال و جهاد و هلاکت مر کسى راست که توقّف کند از محاربه أعداء.

منهاج ‏البراعه فی ‏شرح ‏نهج ‏البلاغه(الخوئی)//میر حبیب الله خوئی«میرزا حبیب الله خوئی»

بازدید: ۲۷

حتما ببینید

نهج البلاغه کلمات خطبه ها شماره ۱۲۸ (شرح میر حبیب الله خوئی«میرزا حبیب الله خوئی»)پیشگویی وپیش بینی

خطبه ۱۲۸ صبحی صالح ۱۲۸- و من کلام له ( علیه ‏السلام ) فیما یخبر …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*

code