خانه / ***خطبه ها شرح و ترجمه میر حبیب الله خوئی / نهج البلاغه کلمات خطبه ها شماره ۱۲۲ (شرح میر حبیب الله خوئی«میرزا حبیب الله خوئی»)

نهج البلاغه کلمات خطبه ها شماره ۱۲۲ (شرح میر حبیب الله خوئی«میرزا حبیب الله خوئی»)

خطبه ۱۲۳ صبحی صالح

۱۲۳- و من کلام له ( علیه‏السلام ) قاله لأصحابه فی ساحه الحرب بصفین‏

وَ أَیُّ امْرِئٍ مِنْکُمْ أَحَسَّ مِنْ نَفْسِهِ رَبَاطَهَ جَأْشٍ عِنْدَ اللِّقَاءِ
وَ رَأَى مِنْ أَحَدٍ مِنْ إِخْوَانِهِ فَشَلًا
فَلْیَذُبَّ عَنْ أَخِیهِ بِفَضْلِ نَجْدَتِهِ الَّتِی فُضِّلَ بِهَا عَلَیْهِ کَمَا یَذُبُّ عَنْ نَفْسِهِ
فَلَوْ شَاءَ اللَّهُ لَجَعَلَهُ مِثْلَهُ
إِنَّ الْمَوْتَ طَالِبٌ حَثِیثٌ لَا یَفُوتُهُ الْمُقِیمُ
وَ لَا یُعْجِزُهُ الْهَارِبُ
إِنَّ أَکْرَمَ الْمَوْتِ الْقَتْلُ
وَ الَّذِی نَفْسُ ابْنِ أَبِی طَالِبٍ بِیَدِهِ لَأَلْفُ ضَرْبَهٍ بِالسَّیْفِ أَهْوَنُ عَلَیَّ مِنْ مِیتَهٍ عَلَى الْفِرَاشِ فِی غَیْرِ طَاعَهِ اللَّهِ
و منه وَ کَأَنِّی أَنْظُرُ إِلَیْکُمْ تَکِشُّونَ کَشِیشَ الضِّبَابِ
لَا تَأْخُذُونَ حَقّاً وَ لَا تَمْنَعُونَ ضَیْماً
قَدْ خُلِّیتُمْ وَ الطَّرِیقَ
فَالنَّجَاهُ لِلْمُقْتَحِمِ
وَ الْهَلَکَهُ لِلْمُتَلَوِّمِ

شرح وترجمه میر حبیب الله خوئی ج۸  

و من کلام له علیه السّلام و هو المأه و الثانی و العشرون من المختار فى باب الخطب

قاله للاصحاب فى ساعه الحرب و أیّ امرء منکم أحسّ من نفسه رباطه جاش عند اللّقاء، و راى من أحد من إخوانه فشلا، فلیذبّ عن أخیه بفضل نجدته الّتی فضّل بها علیه کما یذبّ عن نفسه، فلو شاء اللّه لجعله مثله، إنّ الموت طالب حثیث، لا یفوته المقیم، و لا یعجزه الهارب، إنّ أکرم الموت القتل، و الّذی نفس ابن أبی طالب بیده لألف ضربه بالسّیف أهون علیّ من میته على الفراش.

اللغه

(ربطه) یربطه من بابى نصر و ضرب شدّه، قال الفیروز آبادى و رابط الجاش و ربیطه شجاع و ربط جاشه رباطه بالکسر أشدّ قلبه و اللّه على قلبه ألهمه الصبر و قوّاه و (النجده) الشجاعه قال الشارح المعتزلی (المیته) بالکسر هیئه الموت کالجلسه و الرکبه هیئه الجالس و الراکب یقال مات فلان میته حسنه قال: و المروىّ فی نهج البلاغه بالکسر فی أکثر الروایات، و قد روى من موته، و هو الألیق یعنی المرّه الواحده لیقع فی مقابل الألف

الاعراب

أىّ شرطیه مرفوعه على الابتداء، و جمله أحسن خبر، و جمله فلیذبّ جواب و الباقی واضح.

المعنى

اعلم أنّ هذا الکلام (قاله علیه السّلام للأصحاب فی ساعه الحرب) و لم أظفر بعد على أنه أىّ حرب، و المقصود به امرهم بقضاء حقّ الاخوّه و رعایه شرایط المواساه و المحبه و الذّب عن اخوانهم المسلمین و حمایه بیضه الاسلام و حوزه الدّین قال علیه السّلام (و أىّ امرء منکم أحسّ) أى علم و وجد (من نفسه رباطه جاش) و قوّه قلب (عند اللّقاء) أى عند القتال و لقاء الأبطال (و رأى من أحد من اخوانه) المؤمنین (فشلا) و جبنا (فلیذبّ) أى لیدفع المکروه (عن أخیه بفضل نجدته) و شجاعته (التی فضّل) أى فضّله اللّه (بها علیه کما یذبّ) و یدفع (عن نفسه) بنهایه الاهتمام و الجدّ (فلو شاء اللّه لجعله مثله) أى لجعل أخاه الجبان شجاعا مثله، و حیث آثره بتلک النعمه و تفرّد بهذه الفضیله و اختصّ بها و لم یجعل أخوه مثله فلا بدّ له من القیام بوظائف النعم و التشکّر بالدفع عن الآخر و ذلک ل (أنّ الموت طالب) للانسان (حثیث) أى سریع فی طلبه (لا یفوته المقیم و لا یعجزه الهارب) یعنى لا یخلص«» منه الراضی به المقیم له، و لا ینجو منه السّاخط له الهارب عنه، و مع ذلک فلا ینبغی للعاقل أن یختار الفرار على القرار، و یؤثر البقاء على اللقاء، مع ایجابه العارفى الأعقاب، و النار یوم الحساب‏ و أیضا قال (إنّ أکرم الموت القتل) حیث إنّه موجب للذکر الجمیل فی الدّنیا و الأجر الجزیل فی العقبا و مع ذلک فلا یجوز للبصیر تفویت هذا النفع الکثیر على نفسه و الاقدام على الموت بحتف أنفه

قال الشاعر:

و إن تکن الأبدان للموت انشئت            فقتل امرء و اللّه بالسیف أفضل‏

ثمّ حاول علیه السّلام تحریص أصحابه و تحریضهم على الجهاد و الثبات علیه و جعل طباعهم مناسبه لطبیعته فقال (و الذى نفس ابن أبی طالب بیده لألف ضربه بالسّیف أهون علىّ) و أسهل (من میته على الفراش).

فان قلت: حلفه ذلک هل هو على الحقیقه أو من باب المجاز و المبالغه ترغیبا لأصحابه فی الجهاد قلت: بل هو على حقیقته، لأنّه لفرط محبّته فی اللّه و منتهى شوقه إلى اللّه و غایه رغبته فی ابتغاء مرضات اللّه سبحانه کان فی أعلى مراتب الفناء فی اللّه و البقاء باللّه، فارغا عن نفسه فی جنب مولاه، و مع ذلک الحال لا تأثیر فیه لضربات السیوف و طعنات الرّماح البتّه و یشهد بذلک ما رواه غیر واحد من أنه علیه السّلام قد أصابت رجله الشریف نشابه فی غزوه صفّین و لم یطق الجرّاحون إخراجها من رجله لاستحکامها فیه، فلما قام إلى الصّلاه أخرجوها حین کونه فی السجده، فلما فرغ من الصّلاه علم باخراجه و حلف أنه لم یحس ذلک أصلا و یؤید ذلک ما عن الخرائج مسندا عن أبی جعفر علیه السّلام قال الحسین علیه السّلام قبل أن یقتل إنّ رسول اللّه صلّى اللّه علیه و آله و سلّم قال: یا بنىّ انّک ستساق إلى العراق و هى أرض قد التقى بها النّبیون و أوصیاء النّبیین، و هى أرض تدعى غمور او أنک تستشهد بها و یستشهد معک جماعه من أصحابک لا یجدون ألم مسّ الحدید، و تلى صلّى اللّه علیه و آله و سلّم: یا نار کونى بردا و سلاما على إبراهیم، یکون الحرب علیک و علیهم سلما، الحدیث وجه التأیید أنّ أصحاب الحسین علیه السّلام مع کونهم من أدنى عبید أمیر المؤمنین إذا لم یجدوا ألم الحدید بما فیهم من المحبّه و الشوق إلى لقاء الحقّ فکیف به علیه السّلام‏ مع خوضه فی بحار المعرفه و کماله فی مقام المحبّه.

هذا کلّه على ما فی أکثر النسخ من روایه کلامه علیه السّلام کما أوردنا و فی نسخه الشارح المعتزلی هکذا: لألف ضربه بالسیف أهون من میته على فراش فی غیر طاعه اللّه، و علیه فلا اشکال أصلا لأنّ ألم السیوف دنیوىّ، و المیته على الفراش بغیر الطاعه معقبه للألم الاخروى، و الأوّل أهون و أسهل من الثانی لا محاله و لعذاب الآخره أشدّ و أبقى.

و العجب من الشارح أنه حمل ذلک على المجاز و المبالغه حیث قال، بعد ایراد کلامه علیه السّلام على ما حکینا من نسخته: الواجب أن یحمل کلامه إمّا على جهه التحریص فیکون قد بالغ کعاده العرب و الخطباء فی المبالغات المجازیه، و إمّا أن یکون أقسم على أنه یعتقد ذلک و هو صادق فیما اقسم لأنّه هکذا کان یعتقد بناء على ما هو مرکوز فی طبعه من محبّه القتال و کراهیّه الموت على الفراش، انتهى.

و فیه ما فیه.

الترجمه

از جمله کلام آن حضرتست که فرموده آنرا بأصحاب خود در ساعت جنگ و هر مردى از شما که احساس کند و بفهمد از نفس خود قوت قلب را هنگام ملاقات أعداء و ببیند از یکى از برادران خود ترس و جبن را پس باید که دفع نماید از برادر خود بزیادتى شجاعت خود که تفضیل داده شده بآن شجاعت ببرادر خود همچنان که دفع میکند از نفس خود، پس اگر مى‏ خواست خداوند تعالى هر آینه مى‏ گردانید او را در شجاعت مثل آن، بدرستى که مرگ طلب کننده است شتابان که فوت نمى‏ شود از او اقامت کننده، و عاجز نمى‏ کند او را گریزنده، بدرستى که که گرامى‏ ترین مرگ کشته شدن است، بحق آن کسیکه جان پسر أبی طالب بید قدرت او است هر آینه هزار ضربت با شمشیر سهل و آسان‏تر است بر من از مردن بر روى بستر.

منهاج ‏البراعه فی ‏شرح ‏نهج ‏البلاغه(الخوئی)//میر حبیب الله خوئی«میرزا حبیب الله خوئی»

بازدید: ۳۸

حتما ببینید

نهج البلاغه کلمات خطبه ها شماره ۱۲۸ (شرح میر حبیب الله خوئی«میرزا حبیب الله خوئی»)پیشگویی وپیش بینی

خطبه ۱۲۸ صبحی صالح ۱۲۸- و من کلام له ( علیه ‏السلام ) فیما یخبر …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*

code