خانه / 440 حکمت شرح میر حبیب الله خوئی / نهج البلاغه کلمات قصار حکمت شماره ۴۵۴ (شرح میر حبیب الله خوئی)

نهج البلاغه کلمات قصار حکمت شماره ۴۵۴ (شرح میر حبیب الله خوئی)

  حکمت ۴۷۸ صبحی صالح

۴۷۸-وَ قَالَ ( علیه ‏السلام  )مَا أَخَذَ اللَّهُ عَلَى أَهْلِ الْجَهْلِ أَنْ یَتَعَلَّمُوا حَتَّى أَخَذَ عَلَى أَهْلِ الْعِلْمِ أَنْ یُعَلِّمُوا

  شرح میر حبیب الله خوئی ج۲۱

الرابعه و الخمسون بعد أربعمائه من حکمه علیه السّلام

(۴۵۴) و قال علیه السّلام: ما أخذ اللَّه على أهل الجهل أن یتعلّموا حتّى أخذ على أهل العلم أن یعلّموا.

المعنى

فی حکمته علیه السّلام هذه مسائل:

۱-  ظاهر کلامه وجوب تحصیل العلم على وجه أکید أخذ اللَّه علیه الجاهل‏ بتعهّد شدید، و قد ورد أخبار کثیره ناصّه على وجوب تحصیل العلم و طلبه، ففی الکافی فی باب فرض العلم و وجوب طلبه و الحثّ علیه بسنده عن أبی عبد اللَّه علیه السّلام قال: قال رسول اللَّه صلّى اللَّه علیه و آله: طلب العلم فریضه على کلّ مسلم ألا إنّ اللَّه یحبّ بغاه العلم-  و ذکر فی معناه و لفظه أخبارا کثیره.

و لا اشکال أنّ للعلم أنواع کثیره متشعّبه لا یقدر الانسان على تحصیلها أجمع و لا یظنّ فرض طلبها کافّه على النّاس، فلا بدّ من حمل الألف و اللّام بقرینه المقام على العهد الخارجی، و هو العلم بالشّرع الاسلامی، و ینقسم إلى ما هو فرض عین کالعلم باصول الدّین الّذی لا بدّ فیها لکلّ أحد من الیقین، و لا یصحّ فیها تقلید السّائرین، و إلى ما هو فرض کفایه و له أنواع عدیده: منها العلم الاجتهادی بالفروع فانّه فرض کفایه على الکلّ لا یجوز ترکه کلّا و لکن إذا اجتهد فیها عدّه کافیه لرفع احتیاج الباقین یجوز للجاهل حینئذ الاکتفاء بالتقلید فی أداء ما یجب علیه من التکالیف.

و منها علم الصناعات و الطب الّذی لو ترک کلّا أدّى إلى اختلال نظام الامه و انحلال المدنیه و انخلاع النّاس إلى التوحش و البربریه، فیجب على الکفایه فاذا تعلّمه عدّه کافیه لحفظ النظام یجوز للباقین الاستفاده منهم و رفع الحاجه بعلمهم.

و منها ما یحتاج إلیه فی رفع شبه الملحدین و الدّفاع عن التهاجم بالدّین من الأعداء الکافرین، و ربّما یندرج فیه فی زماننا هذا تعلّم بعض الصناعات المکانیکیّه و التدبیرات الحربیّه لصیانه بیضه الاسلام.

۲-  ظاهر کلامه وجوب التعلیم على العالم فیما یجب تعلّمه، و هل هو على الاطلاق کالصّلاه و الصّیام فیحرم أخذ الأجره علیه، أو الأعمّ من ذلک و ظاهر الفقهاء وجوب تعلیم مسائل الدّین على الجاهلین مجّانا، و أمّا تعلیم الصناعات الواجبه على الکفایه ففی وجوبه مجّانا کلام.

۳-  و عن معاذ بن جبل عن النبیّ صلّى اللَّه علیه و آله قال: تعلّموا العلم فانّ تعلّمه خشیه اللَّه و دراسته تسبیح، و البحث عنه جهاد، و طلبه عباده، و تعلیمه صدقه، و بذله لأهله‏ قربه، لأنّه معالم الحلال و الحرام، و بیان سبیل الجنّه، و المونس فی الوحشه و المحدث فی الخلوه، و الجلیس فی الوحده، و الصاحب فی الغربه، و الدّلیل على السرّاء و المعین على الضرّاء، و الزّین عند الأخلّاء، و السّلاح على الأعداء.

أقول: و فی قوله صلّى اللَّه علیه و آله: و السّلاح على الأعداء إشاره إلى وجوب علوم جمّه للدّفاع عن الدّین تجاه الأعداء فتدبّر.

۴-  و یظهر من کلامه علیه السّلام الملازمه بین وجوب التعلّم و وجوب التعلیم و یستفاد منه فی مسائل کثیره.

الترجمه

فرمود: خدا از نادانان تعهّد باموختن علم نگرفته تا از دانایان تعهّد آموزش آنرا گرفته است.

منهاج ‏البراعه فی ‏شرح ‏نهج ‏البلاغه(الخوئی)//میر حبیب الله خوئی

بازدید: ۲۹

حتما ببینید

نهج البلاغه کلمات قصار حکمت شماره ۴۵۲ (شرح میر حبیب الله خوئی)

  حکمت ۴۷۶ صبحی صالح ۴۷۶-وَ قَالَ ( علیه ‏السلام  )لِزِیَادِ ابْنِ أَبِیهِ وَ قَدِ اسْتَخْلَفَهُ لِعَبْدِ …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*

code