خانه / 440 حکمت شرح میر حبیب الله خوئی / نهج البلاغه کلمات قصار حکمت شماره ۴۵۲ (شرح میر حبیب الله خوئی)

نهج البلاغه کلمات قصار حکمت شماره ۴۵۲ (شرح میر حبیب الله خوئی)

  حکمت ۴۷۶ صبحی صالح

۴۷۶-وَ قَالَ ( علیه ‏السلام  )لِزِیَادِ ابْنِ أَبِیهِ وَ قَدِ اسْتَخْلَفَهُ لِعَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْعَبَّاسِ عَلَى فَارِسَ وَ أَعْمَالِهَا فِی کَلَامٍ طَوِیلٍ کَانَ بَیْنَهُمَا نَهَاهُ فِیهِ عَنْ تَقَدُّمِ الْخَرَاجِ.

اسْتَعْمِلِ الْعَدْلَ وَ احْذَرِ الْعَسْفَ وَ الْحَیْفَ فَإِنَّ الْعَسْفَ یَعُودُ بِالْجَلَاءِ وَ الْحَیْفَ یَدْعُو إِلَى السَّیْفِ

  شرح میر حبیب الله خوئی ج۲۱

الثانیه و الخمسون بعد أربعمائه من حکمه علیه السّلام

(۴۵۲) و قال علیه السّلام لزیاد بن أبیه-  و قد استخلفه لعبد اللَّه بن العبّاس على فارس و أعمالها، فی کلام طویل کان بینهما نهاه فیه عن تقدیم الخراج: استعمل العدل، و احذر العسف و الحیف، فإنّ العسف یعود بالجلاء و الحیف یدعو إلى السّیف.

 

اللغه

(العسف) الظلم و العسف فی الأصل أن یأخذ المسافر على غیر طریق و لا جادّه و لا علم، فنقل إلى الظلم و الجور (حاف) حیفا: جار علیه-  المنجد.

المعنى

زیاد بن أبیه أحد دهاه عصره الفتاکین و من الّذین خمرت طینتهم بالظلم و الجور، و لعلّ استعماله من قبله علیه السّلام لتوقّع إصلاحه و تأدیبه و تقییده باللّطف لعلّه یرجع عن غیّه، و یظهر من کلامه هذا معه عنایه أمیر المؤمنین علیه السّلام بارشاده و تعلیمه و قد شاع العسف و الحیف على أهل فارس من زمن عثمان بوسیله عمّاله الجائرین، قال فی الشرح المعتزلی: و کانت عاده أهل فارس فی أیّام عثمان أن یطلب الوالی منهم خراج أملاکهم قبل بیع الثمار على وجه الاستسلاف-  إلخ.

أقول: و یظهر من ذلک شدّه العسف و الجور، لأنّ هذا الاستسلاف یضیق المعاش على أهل فارس من وجوه، فانّ أخذ الخراج قبل بیع الثمره معناه تقویم الثمره علیهم بأغلى ثمن، ثمّ الضغط علیهم فی تسلیم الخراج من مالهم فیلجئون إلى بیع الثمره سلفا بأرخص القیم، أو الاقتراض بالرّبح المجحف، و هذا الضغط یوجب جلائهم عن الأریاف و المزارع فینجرّ إلى الخراب و الدّمار، أو إلجائهم إلى المقاومه و الثوره فینجرّ إلى الحرب و إعمال السیف و القتل و التدمیر و لا ینتج إلّا الخراب و نقصان الخراج و کان زیاد أخذ أهل فارس على سنّه عمّال عثمان، فنهاه علیه السّلام عن طلب الخراج قبل بیع الثمار، و بیّن له أنّ هذا العسف و الحیف یوجب خراب البلاد و قطع الخراج رأسا للجوء أهلها إلى الجلاء عنها أو القیام بالسیف على وجه الحکومه و الدوله، و هو أکثر فسادا و أخیب مغبّه.

الترجمه

بزیاد بن أبیه که بجاى عبد اللَّه بن عباسش بر فارس و توابع آن حکمرانش کرده بود در ضمن سخن طولانى وى را از پیش گرفتن خراج نهی کرد و چنین فرمود: عدالت را بکار بند و از زورگوئی و خلاف حق حذر کن، زیرا زورگوئی مایه جلاء از وطن و کوچیدنست، و ستم و خلاف حق مایه بروز شورش و تیغ کشیدن.

منهاج ‏البراعه فی ‏شرح ‏نهج ‏البلاغه(الخوئی)//میر حبیب الله خوئی

بازدید: ۹

حتما ببینید

نهج البلاغه کلمات قصار حکمت شماره ۴۵۳ (شرح میر حبیب الله خوئی)

  حکمت ۴۷۷ صبحی صالح ۴۷۷-وَ قَالَ ( علیه ‏السلام  )أَشَدُّ الذُّنُوبِ مَا اسْتَخَفَّ بِهَا صَاحِبُه‏   شرح میر …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*

code