خانه / 140 حکمت شرح ابن ابي الحدید / نهج البلاغه کلمات قصار حکمت شماره ۱۴۶ متن عربی با ترجمه فارسی (شرح ابن ابی الحدید)

نهج البلاغه کلمات قصار حکمت شماره ۱۴۶ متن عربی با ترجمه فارسی (شرح ابن ابی الحدید)

 

 حکمت ۱۵۰ صبحی صالح

۱۵۰-وَ قَالَ ( علیه‏السلام  )لِرَجُلٍ سَأَلَهُ أَنْ یَعِظَهُ لَا تَکُنْ مِمَّنْ یَرْجُو الْآخِرَهَ بِغَیْرِ عَمَلٍ وَ یُرَجِّی التَّوْبَهَ بِطُولِ الْأَمَلِ یَقُولُ فِی الدُّنْیَا بِقَوْلِ الزَّاهِدِینَ وَ یَعْمَلُ فِیهَا بِعَمَلِ الرَّاغِبِینَ‏ إِنْ أُعْطِیَ مِنْهَا لَمْ یَشْبَعْ وَ إِنْ مُنِعَ مِنْهَا لَمْ یَقْنَعْ

یَعْجِزُ عَنْ شُکْرِ مَا أُوتِیَ وَ یَبْتَغِی الزِّیَادَهَ فِیمَا بَقِیَ یَنْهَى وَ لَا یَنْتَهِی وَ یَأْمُرُ بِمَا لَا یَأْتِی یُحِبُّ الصَّالِحِینَ وَ لَا یَعْمَلُ عَمَلَهُمْ وَ یُبْغِضُ الْمُذْنِبِینَ وَ هُوَ أَحَدُهُمْ یَکْرَهُ الْمَوْتَ لِکَثْرَهِ ذُنُوبِهِ وَ یُقِیمُ عَلَى مَا یَکْرَهُ الْمَوْتَ مِنْ أَجْلِهِ 

إِنْ سَقِمَ ظَلَّ نَادِماً وَ إِنْ صَحَّ أَمِنَ لَاهِیاً یُعْجَبُ بِنَفْسِهِ إِذَا عُوفِیَ وَ یَقْنَطُ إِذَا ابْتُلِیَ إِنْ أَصَابَهُ بَلَاءٌ دَعَا مُضْطَرّاً وَ إِنْ نَالَهُ رَخَاءٌ أَعْرَضَ مُغْتَرّاً تَغْلِبُهُ نَفْسُهُ عَلَى مَا یَظُنُّ وَ لَا یَغْلِبُهَا عَلَى مَا یَسْتَیْقِنُ یَخَافُ عَلَى غَیْرِهِ بِأَدْنَى مِنْ ذَنْبِهِ وَ یَرْجُو لِنَفْسِهِ بِأَکْثَرَ مِنْ عَمَلِهِ إِنِ اسْتَغْنَى بَطِرَ وَ فُتِنَ وَ إِنِ افْتَقَرَ قَنِطَ وَ وَهَنَ یُقَصِّرُ إِذَا عَمِلَ وَ یُبَالِغُ إِذَا سَأَلَ إِنْ عَرَضَتْ لَهُ شَهْوَهٌ أَسْلَفَ الْمَعْصِیَهَ وَ سَوَّفَ التَّوْبَهَ وَ إِنْ عَرَتْهُ مِحْنَهٌ انْفَرَجَ عَنْ شَرَائِطِ الْمِلَّهِ

یَصِفُ الْعِبْرَهَ وَ لَا یَعْتَبِرُ وَ یُبَالِغُ فِی الْمَوْعِظَهِ وَ لَا یَتَّعِظُ فَهُوَ بِالْقَوْلِ مُدِلٌّ وَ مِنَ الْعَمَلِ مُقِلٌّ یُنَافِسُ فِیمَا یَفْنَى وَ یُسَامِحُ فِیمَا یَبْقَى یَرَى الْغُنْمَ مَغْرَماً وَ الْغُرْمَ مَغْنَماً یَخْشَى الْمَوْتَ وَ لَا یُبَادِرُ الْفَوْتَ یَسْتَعْظِمُ مِنْ مَعْصِیَهِ غَیْرِهِ مَا یَسْتَقِلُّ أَکْثَرَ مِنْهُ مِنْ نَفْسِهِ وَ یَسْتَکْثِرُ مِنْ طَاعَتِهِ مَا یَحْقِرُهُ مِنْ طَاعَهِ غَیْرِهِ فَهُوَ عَلَى النَّاسِ طَاعِنٌ وَ لِنَفْسِهِ مُدَاهِنٌ اللَّهْوُ مَعَ الْأَغْنِیَاءِ أَحَبُّ إِلَیْهِ مِنَ الذِّکْرِ مَعَ الْفُقَرَاءِ یَحْکُمُ عَلَى غَیْرِهِ لِنَفْسِهِ‏ وَ لَا یَحْکُمُ عَلَیْهَا لِغَیْرِهِ یُرْشِدُ غَیْرَهُ وَ یُغْوِی نَفْسَهُ فَهُوَ یُطَاعُ وَ یَعْصِی وَ یَسْتَوْفِی وَ لَا یُوفِی وَ یَخْشَى الْخَلْقَ فِی غَیْرِ رَبِّهِ وَ لَا یَخْشَى رَبَّهُ فِی خَلْقِهِ

قال الرضی و لو لم یکن فی هذا الکتاب إلا هذا الکلام لکفى به موعظه ناجعه و حکمه بالغه و بصیره لمبصر و عبره لناظر مفکر

 حکمت ۱۴۶ شرح ابن ‏أبی ‏الحدید ج ۱۸   

۱۴۶: وَ قَالَ ع لِرَجُلٍ سَأَلَهُ أَنْ یَعِظَهُ-  لَا تَکُنْ مِمَّنْ یَرْجُو الآْخِرَهَ بِغَیْرِ عَمَلٍ-  وَ یَرْجُو التَّوْبَهَ بِطُولِ الْأَمَلِ-  یَقُولُ فِی الدُّنْیَا بِقَوْلِ الزَّاهِدِینَ-  وَ یَعْمَلُ فِیهَا بِعَمَلِ الرَّاغِبِینَ-  إِنْ أُعْطِیَ مِنْهَا لَمْ یَشْبَعْ وَ إِنْ مُنِعَ مِنْهَا لَمْ یَقْنَعْ-  یَعْجِزُ عَنْ شُکْرِ مَا أُوتِیَ وَ یَبْتَغِی الزِّیَادَهَ فِیمَا بَقِیَ-  یَنْهَى وَ لَا یَنْتَهِی وَ یَأْمُرُ النَّاسَ بِمَا لَمْ یَأْتِ-  یُحِبُّ الصَّالِحِینَ وَ لَا یَعْمَلُ عَمَلَهُمْ-  وَ یُبْغِضُ الْمُذْنِبِینَ وَ هُوَ أَحَدُهُمْ-  یَکْرَهُ الْمَوْتَ لِکَثْرَهِ ذُنُوبِهِ-  وَ یُقِیمُ عَلَى مَا یَکْرَهُ الْمَوْتَ مِنْ أَجَلِهِ-  إِنْ سَقِمَ ظَلَّ نَادِماً وَ إِنْ صَحَّ أَمِنَ لَاهِیاً-  یُعْجَبُ بِنَفْسِهِ إِذَا عُوفِیَ وَ یَقْنَطُ إِذَا ابْتُلِیَ-  وَ إِنْ أَصَابَهُ بَلَاءٌ دَعَا مُضْطَرّاً وَ إِنْ نَالَهُ رَخَاءٌ أَعْرَضَ مُغْتَرّاً-  تَغْلِبُهُ نَفْسُهُ عَلَى مَا یَظُنُّ وَ لَا یَغْلِبُهَا عَلَى مَا یَسْتَیْقِنُ-  یَخَافُ عَلَى غَیْرِهِ بِأَدْنَى مِنْ ذَنْبِهِ-  وَ یَرْجُو لِنَفْسِهِ بِأَکْثَرَ مِنْ عَمَلِهِ-  إِنِ اسْتَغْنَى بَطِرَ وَ فُتِنَ وَ إِنِ افْتَقَرَ قَنِطَ وَ وَهَنَ-  یُقَصِّرُ إِذَا عَمِلَ وَ یُبَالِغُ إِذَا سَأَلَ-  إِنْ عَرَضَتْ لَهُ شَهْوَهٌ أَسْلَفَ الْمَعْصِیَهَ وَ سَوَّفَ التَّوْبَهَ-  وَ إِنْ عَرَتْهُ مِحْنَهٌ انْفَرَجَ عَنْ شَرَائِطِ الْمِلَّهِ-  یَصِفُ الْعِبْرَهَ وَ لَا یَعْتَبِرُ-  وَ یُبَالِغُ فِی الْمَوْعِظَهِ وَ لَا یَتَّعِظُ-  فَهُوَ بِالْقَوْلِ مُدِلٌّ وَ مِنَ الْعَمَلِ مُقِلٌّ-  یُنَافِسُ فِیمَا یَفْنَى وَ یُسَامِحُ فِیمَا یَبْقَى-  یَرَى الْغُنْمَ مَغْرَماً وَ الْغُرْمَ مَغْنَماً-  یَخْشَى الْمَوْتَ وَ لَا یُبَادِرُ الْفَوْتَ-  یَسْتَعْظِمُ مِنْ مَعْصِیَهِ غَیْرِهِ مَا یَسْتَقِلُّ أَکْثَرَ مِنْهُ‏ مِنْ نَفْسِهِ-  وَ یَسْتَکْثِرُ مِنْ طَاعَتِهِ مَا یَحْقِرُهُ مِنْ طَاعَهِ غَیْرِهِ-  فَهُوَ عَلَى النَّاسِ طَاعِنٌ وَ لِنَفْسِهِ مُدَاهِنٌ-  اللَّغْوُ مَعَ الْأَغْنِیَاءِ أَحَبُّ إِلَیْهِ مِنَ الذِّکْرِ مَعَ الْفُقَرَاءِ-  یَحْکُمُ عَلَى غَیْرِهِ لِنَفْسِهِ وَ لَا یَحْکُمُ عَلَیْهَا لِغَیْرِهِ-  یُرْشِدُ نَفْسَهُ وَ یُغْوِی غَیْرَهُ-  فَهُوَ یُطَاعُ وَ یَعْصِی وَ یَسْتَوْفِی وَ لَا یُوفِی-  وَ یَخْشَى الْخَلْقَ فِی غَیْرِ رَبِّهِ وَ لَا یَخْشَى رَبَّهُ فِی خَلْقِهِ قال الرضی رحمه الله تعالى-  و لو لم یکن فی هذا الکتاب إلا هذا الکلام-  لکفى به موعظه ناجعه و حکمه بالغه-  و بصیره لمبصر و عبره لناظر مفکر کثیر من الناس یرجون الآخره بغیر عمل-  و یقولون رحمه الله واسعه-  و منهم من یظن أن التلفظ بکلمتی الشهاده-  کاف فی دخول الجنه-  و منهم من یسوف نفسه بالتوبه-  و یرجئ الأوقات من الیوم إلى غد-  و قد یخترم على غره فیفوته ما کان أمله-  و أکثر هذا الفصل للنهی-  عن أن یقول الإنسان واعظا لغیره-  ما لم یعلم هو من نفسه-  کقوله تعالى أَ تَأْمُرُونَ النَّاسَ بِالْبِرِّ وَ تَنْسَوْنَ أَنْفُسَکُمْ- .

فأول کلمه قالها ع فی هذا المعنى من هذا الفصل قوله-  یقول فی الدنیا بقول الزاهدین-  و یعمل فیها بعمل الراغبین- .

 ثم وصف صاحب هذا المذهب و هذه الطریقه فقال-  إنه إن أعطی من الدنیا لم یشبع-  لأن الطبیعه البشریه مجبوله على حب الازدیاد-  و إنما یقهرها أهل التوفیق و أرباب العزم القوی- . قال و إن منع منها لم یقنع-  بما کان وصل إلیه قبل المنع- . ثم قال یعجز عن شکر ما کان أنعم به علیه-  لیس یعنی العجز الحقیقی بل المراد ترک الشکر-  فسمى ترک الشکر عجزا-  و یجوز أن یحمل على حقیقته-  أی أن الشکر على ما أولى من النعم لا تنتهی قدرته إلیه-  أی نعم الله علیه أجل و أعظم من أن یقام بواجب شکرها- . قال و یبتغی الزیاده فیما بقی-  هذا راجع إلى النحو الأول- .

قال ینهى و لا ینتهی و یأمر الناس بما لا یأتی-  هذا کما تقدم- . قال یحب الصالحین و لا یعمل عملهم-  إلى قوله و هو أحدهم و هو المعنى الأول بعینه- . قال یکره الموت لکثره ذنوبه-  و یقیم على الذنوب-  و هذا من العجائب أن یکره إنسان شیئا ثم یقیم علیه-  و لکنه الغرور و تسویف النفس بالأمانی- . ثم قال إن سقم ظل نادما و إن صح أمن لاهیا-  فَإِذا رَکِبُوا فِی الْفُلْکِ دَعَوُا اللَّهَ مُخْلِصِینَ لَهُ الدِّینَ الآیات- . قال یعجب بنفسه إذا عوفی و یقنط إذا ابتلی-  فَأَمَّا الْإِنْسانُ إِذا مَا ابْتَلاهُ رَبُّهُ فَأَکْرَمَهُ وَ نَعَّمَهُ-  فَیَقُولُ رَبِّی أَکْرَمَنِ-  وَ أَمَّا إِذا مَا ابْتَلاهُ فَقَدَرَ عَلَیْهِ رِزْقَهُ-  فَیَقُولُ رَبِّی أَهانَنِ و مثل الکلمه الأخرى-  إن أصابه بلاء و إن ناله رخاء- .

ثم قال تغلبه نفسه على ما یظن-  و لا یغلبها على ما یستیقن هذه کلمه جلیله عظیمه-  یقول هو یستیقن الحساب و الثواب و العقاب-  و لا یغلب نفسه على مجانبه و متارکه-  ما یفضی به إلى ذلک الخطر العظیم-  و تغلبه نفسه على السعی إلى ما یظن أن فیه لذه عاجله-  فوا عجبا ممن یترجح عنده جانب الظن على جانب العلم-  و ما ذاک إلا لضعف یقین الناس و حب العاجل- .

ثم قال یخاف على غیره بأدنى من ذنبه-  و یرجو لنفسه أکثر من عمله-  ما یزال یرى الواحد منا کذلک یقول-  إنی لخائف على فلان من الذنب الفلانی-  و هو مقیم على أفحش من ذلک الذنب-  و یرجو لنفسه النجاه بما لا تقوم أعماله الصالحه-  بالمصیر إلى النجاه به-  نحو أن یکون یصلی رکعات فی اللیل-  أو یصوم أیاما یسیره فی الشهر و نحو ذلک- . قال إن استغنى بطر و فتن و إن افتقر قنط و وهن-  قنط بالفتح یقنط بالکسر قنوطا مثل جلس یجلس جلوسا-  و یجوز قنط یقنط بالضم مثل قعد یقعد-  و فیه لغه ثالثه قنط یقنط قنطا-  مثل تعب یتعب تعبا-  و قناطه فهو قنط و به قرئ فَلا تَکُنْ مِنَ الْقانِطِینَ-  و القنوط الیأس-  و وهن الرجل یهن أی ضعف و هذا المعنى قد تکرر- . قال یقصر إذا عمل و یبالغ إذا سئل-  هذا مثل ما

 مدح به النبی ص الأنصار إنکم لتکثرون عند الفزع و تقلون عند الطمع

قال إن عرضت له شهوه أسلف المعصیه و سوف التوبه-  و إن عرته محنه انفرج عن شرائط المله-  هذا کما قیل أمدحه نقدا و یثیبنی نسیئه-  و انفرج عن شرائط المله-  قال أو فعل ما یقتضی الخروج عن الدین-  و هذا موجود فی کثیر من الناس-  إذا عرته المحن کفروا-  أو قال ما یقارب الکفر من التسخط و التبرم و التأفف- .

 قال یصف العبره و لا یعتبر-  و یبالغ فی الموعظه و لا یتعظ هذا هو المعنى الأول- . قال فهو بالقول مدل و من العمل مقل-  هذا هو المعنى أیضا- . قال ینافس فیما یفنى-  أی فی شهوات الدنیا و لذاتها-  و یسامح فیما یبقى أی فی الثواب- . قال یرى الغنم مغرما و الغرم مغنما-  هذا هو المعنى الذی ذکرناه آنفا- . قال یخشى الموت و لا یبادر الفوت-  قد تکرر هذا المعنى فی هذا الفصل- . و کذلک قوله-  یستعظم من معصیه غیره ما یستقل أکثر منه من نفسه…-  و إلى آخر الفصل کل مکرر المعنى و إن اختلفت الألفاظ-  و ذلک لاقتداره ع على العباره و سعه ماده النطق عنده

 

 ترجمه فارسی شرح ابن‏ ابی الحدید

حکمت (۱۴۶)

و قال علیه السّلام لرجل ساله ان یعظه: لا تکن ممّن یرجو الآخره بغیر عمل، و یرجو التوبه بطول الامل، یقول فى الدنیا بقول الزاهدین، و یعمل فیها بعمل الراغبین، ان اعطى منها لم یشبع، و ان منع منها لم یقنع، یعجز عن شکر ما اوتى، و یبتغى الزیاده فیما بقى، ینهى و لا ینتهى، و یامر الناس بما لم یأت… و آن حضرت براى مردى که خواست او را وعظ فرماید چنین فرمود: «از آنان مباش که بدون عمل-  صالح-  امید به آخرت مى‏ بندند و با آرزوى دراز امید به توبه مى‏ بندند، چنان شخصى در دنیا چون پارسایان سخن مى‏ گوید و چون دنیا جویان عمل مى ‏کند، اگر از دنیا به او داده شود سیر نمى ‏شود و اگر از آن باز داشته شود قانع نمى ‏شود، از سپاس از آنچه به او داده شده است ناتوان است و در آنچه مانده است، خواهان فزونى است. از کار بد مردم را باز مى ‏دارد و خود باز نمى ‏ایستد و مردم را بدان چه خود انجام نمى‏ دهد فرمان مى ‏دهد…»

ابن ابى الحدید در شرح این سخنان چنین آورده است: بسیارى از مردم بدون آنکه عمل صالح انجام دهند به آخرت امیدوارند و مى‏ گویند رحمت خداوند گسترده است. برخى از ایشان چنین مى ‏پندارند که فقط تلفظ دو کلمه شهادت-  یگانگى خداوند و اقرار به پیامبرى رسول خدا-  براى ورود به بهشت کافى است، برخى هم خود را به توبه امیدوار مى‏ سازند و گول مى ‏زنند و امروز را به فردا مى ‏اندازند و همچنان در فریب باقى مى‏ مانند و فرصت آن را از دست مى‏ دهند، و بیشتر سخنان امیر المؤمنین در این فصل نهى کردن آدمى است از اینکه دیگران را پند و اندرز دهد، آن هم به چیزى که آن را براى خود لازم نمى‏ داند، همچون این گفتار خداوند که مى ‏فرماید: «آیا مردم را به نیکى کردن فرمان مى‏ دهید و خود را فراموش مى‏ کنید.

» و نخستین سخن آن حضرت در این معنى این است که مى‏فرماید: «چنان شخصى در دنیا سخن پارسایان را مى‏گوید ولى عمل شیفتگان به دنیا را انجام مى‏دهد.» سپس او را چنین وصف مى‏فرماید که «اگر دنیا به او ارزانى شود، سیر نمى‏ شود.» این بدان سبب است که طبیعت بشر با افزون طلبى سرشته است و فقط افراد موفق و دارندگان عزم استوار مى‏توانند این خوى را سرکوب کنند، و سپس مى‏فرماید: «اگر از آن محروم شود قناعت نمى ‏کند.» یعنى به آنچه که مقدر بوده و به او رسیده است قانع نیست، و افزوده است: چنان شخصى از سپاسگزارى نسبت به آنچه به او ارزانى شده است ناتوان است. ظاهرا مقصود ناتوانى حقیقى نیست بلکه مراد این است که سپاسگزارى را رها مى‏ کند و از رها کردن سپاسگزارى به ناتوانى تعبیر فرموده است و ممکن است آن را به ناتوانى حقیقى هم معنى کرد. یعنى توانایى او به حدى نیست که بتواند نعمتهاى خدا را آن چنان که شایسته و بایسته است، سپاس گزارد.

دو جمله بعد هم نظیر همین است و سپس فرموده است: «با آنکه به سبب بسیارى گناهانش از مرگ بیم و کراهت دارد، باز همچنان بر گناهان خود پایدارى مى ‏ورزد و این از شگفتى‏هاست که آدمى چیزى را ناخوش دارد و بر آن پایدار باشد ولى غرور و با آرزوها خود را گول زدن چنین مى‏کند، و پس از آن فرموده است: «اگر بیمار گردد پشیمان مى‏ شود و اگر سلامت یابد سرگرم خوش گذرانى مى‏ شود.» همان است که‏ حق تعالى فرموده است: «و چون بر کشتى سوار مى‏ شوند خدا را در حالى که دین خود را براى او خالص کرده ‏اند، فرا مى ‏خوانند…» و على علیه السّلام در پى این سخن فرموده است: «چون عافیت مى‏یابد به خود شیفته مى‏ شود و چون گرفتار مى ‏گردد نومید مى ‏شود.»

همان است که خداوند فرموده است: «و چون آدمى را پروردگارش بیازماید و او را نعمت دهد و گرامى دارد مى ‏گوید خداى من، مرا گرامى داشت و چون او را بیازماید و روزى او را بر او تنگ سازد مى‏ گوید خداى من مرا خوار داشت.» سپس فرموده است: «در چیزى که نسبت به آن گمان دارد نفس او بر او چیره مى‏ شود ولى در چیزى که یقین دارد-  کار آخرت-  نفس بر او چیره نمى ‏شود.» و این سخنى بزرگ است و معنى گفتار آن حضرت این است که چنان شخصى در عین حال که به حساب و پاداش و عقاب معتقد است ولى نفس او براى ترک آنچه که به این خطر بزرگ منجر مى‏شود بر او چیره نمى‏ شود، ولى در مورد کارهایى که فقط گمان مى ‏برد که در آن لذتى زودرس وجود دارد، نفس بر او چیره مى‏شود. به راستى جاى شگفتى است از کسى که در او گمان بر علم و یقین پیروز شود و این موضوع بر اثر ضعف ایمان مردم و دنیا دوستى ایشان صورت مى ‏گیرد.

سپس فرموده است: «نسبت به دیگران در انجام دادن گناهى کمتر از گناهى که خود انجام مى‏دهد، بیم دارد و مى‏ترسد و در مورد خود بیشتر از عملى که انجام مى‏دهد، امید پاداش دارد.» این موضوعى است که هر یک از ما آن را مى‏بیند که فلان کس مى‏گوید من بر فلان کس از فلان گناهى که انجام مى‏دهد بیمناکم و حال آنکه خودش مرتکب گناهى زشت‏تر مى‏شود، و با انجام دادن کارهاى نیک اندکى که بسنده نیست و او را نجات نمى‏دهد براى خود آرزوى رستگارى دارد، از قبیل آنکه چند رکعت نماز شبى که مى‏گزارد یا چند روزه مستحبى که در ماه مى‏گیرد و نظایر آن.

آن گاه فرموده است: «اگر بى‏نیاز شود، سر مست و شیفته مى‏ گردد و اگر نیازمند شود، سست و ناامید مى‏ گردد.» آن گاه فرموده است: «چنان شخصى چون کار کند در آن کوتاهى مى‏کند و چون چیزى بخواهد مبالغه و زیاده روى مى‏ کند، اگر شهوتى بر او عرضه شود، گناه را پیشاپیش‏انجام مى‏ دهد و توبه را به تأخیر مى‏اندازد و چون رنجى به او رسد، از راه شرع کناره مى‏ گیرد.» این موضوع در بسیارى از مردم موجود است که چون رنج و محنتى به ایشان مى ‏رسد، کافر مى‏ شوند یا از خشم و اندوه و دلتنگى چنان سخنانى بر زبان مى آورد که نزدیک به کفر است.

ابن ابى الحدید مى‏گوید: تا آخر این فصل همه جمله ‏ها اگر چه از لحاظ لفظ با یکدیگر مختلف است، از لحاظ معنى یکى است و این نمودارى از قدرت امیر المؤمنین علیه السّلام بر ایراد عبارت و استخدام کلمات است.

سید رضى که خدایش رحمت کناد در پایان گفته است اگر در این کتاب جز همین سخن چیز دیگرى نباشد، براى اندرز راستین و حکمت رسا و بینایى بیننده و پند گرفتن اندیشمند بسنده است.

 جلوه تاریخ در شرح نهج البلاغه ابن ابى الحدیدجلد ۷ //دکتر محمود مهدوى دامغانى

 

بازدید: ۱۸

حتما ببینید

نهج البلاغه کلمات قصار حکمت شماره ۴۸۵ متن عربی با ترجمه فارسی (شرح ابن ابی الحدید)

حکمت ۴۷۷ صبحی صالح ۴۷۷-وَ قَالَ ( علیه ‏السلام  )أَشَدُّ الذُّنُوبِ مَا اسْتَخَفَّ بِهَا صَاحِبُهُ حکمت ۴۸۵ …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*

code