خانه / 180-200 ترجمه خطبه ها شرح ابن میثم / خطبه۱۹۷ترجمه شرح ابن میثم بحرانی

خطبه۱۹۷ترجمه شرح ابن میثم بحرانی

(خطبه۲۰۶صبحی صالح)

 من کلام له ( علیه‏ السلام ) و قد سمع قوما من أصحابه یسبون أهل الشام أیام حربهم بصفین‏

إِنِّی أَکْرَهُ لَکُمْ أَنْ تَکُونُوا سَبَّابِینَ وَ لَکِنَّکُمْ لَوْ وَصَفْتُمْ أَعْمَالَهُمْ وَ ذَکَرْتُمْ حَالَهُمْ کَانَ أَصْوَبَ فِی الْقَوْلِ وَ أَبْلَغَ فِی الْعُذْرِ وَ قُلْتُمْ مَکَانَ سَبِّکُمْ إِیَّاهُمْ اللَّهُمَّ احْقِنْ

دِمَاءَنَا وَ دِمَاءَهُمْ وَ أَصْلِحْ ذَاتَ بَیْنِنَا وَ بَیْنِهِمْ وَ اهْدِهِمْ مِنْ ضَلَالَتِهِمْ حَتَّى یَعْرِفَ الْحَقَّ مَنْ جَهِلَهُ وَ یَرْعَوِیَ عَنِ الْغَیِّ وَ الْعُدْوَانِ مَنْ لَهِجَ بِهِ

لغت

لهج به: نسبت به آن حرص ورزید.

ترجمه

– گفتار آن حضرت، این سخن را هنگامى فرمود که شنید جمعى از یارانش اهل شام را در صفین دشنام مى‏ دادند:

«من دوست ندارم که شما از ناسزاگویان باشید، امّا اگر کارهاى آنان را بر شمرده، حالات آنها را به خاطر مى‏ آوردید به درستى نزدیکتر و براى اتمام حجت شما بلیغتر و رساتر بود، و (حق این بود) که به جاى ناسزا به آنها مى‏ گفتید: خدایا خون ما و ایشان را از ریختن حفظ فرما، و امر میان ما و آنها را اصلاح کن، و آنان را از گمراهى نجات ده، تا هر آن کس که نسبت به حق، ناآگاه است، آن را بشناسد و آن که حریص به گمراهى و ستیز با حق است از آن برگردد.»

 

شرح

نتیجه این فصل از گفتار امام (ع): ادب آموزى و ارشاد یاران به سیره‏ حسنه و وادار کردن آنهاست بر این که به سخنان نیکو خو گرفته و زبان خود را به آن عادت دهند، امام علیه السلام با اظهار ناخشنودى خود نسبت به ناسزاگوئى و نهى کردن از آن، حکم حرام بودن آن را صادر فرموده است، چنان که پیامبر اکرم نیز فرموده است: «من براى لعن و سبّ مبعوث نشده‏ ام» و جاى دیگر به درگاه خدا عرض مى‏ کند: «خدایا من بشرى بیش نیستم، پس هر گاه انسانى را نفرین کردم تو آن را به سود او قرار ده، نه به زیان او، و او را به راه راست هدایت فرما.»

لو وصفتم… فى العذر

یعنى، اگر از ناسزاگوئى مخالفان، صرف نظر کرده، کارهاى ناشایست آنها را بر ایشان بر مى‏شمردید و از روى خیرخواهى و راهنمائى، ستمگرى و انحراف آنان را یادآور مى‏شدید و سپس به جاى دشنام، این چنین در حق ایشان به دعا مى‏پرداختید به درستى نزدیکتر بود، زیرا موقعى که کارهاى زشت آنان را تذکر داده و آنها را نصیحت مى‏کردید، امید مى‏رفت که به سوى حق برگردند، و نیز براى شما بهترین اتمام حجت محسوب مى‏شد، زیرا بعدا مى‏توانستید ادعا کنید: وظیفه خود را انجام داده و براى دست برداشتن از خلافکارى آنها را نصیحت کرده‏اید، ولى آنان گوش نداده ‏اند.
قلتم عطف بر کلمه وصفتم و قبل از آن، لو در تقدیر است، و نیز جواب شرط بعد از پایان دعا، مقدّر است، و هر دو، به قرینه قبلى حذف شده است و تقدیر آن چنین است، اگر این دعا را بر زبان جارى مى‏کردید، در گفتار درست‏تر و در مقام عذر رساتر بود.
دعائى که حضرت به اصحاب خود مى‏ آموزد، با وضعیت جنگ مناسبت است و در آن، چند موضوع از خدا درخواست شده است:

۱- این که خدا خونها را از ریختن نگهدارى فرماید، زیرا اولین چیزى که در جنگ معمول است و خوف آن مى ‏رود خون‏ریزى است.

۲- علت حفظ خون که اصلاح ذات البین است، درخواست شده، یعنى خدایا میان ما و ایشان را از حالاتى که مایه اختلاف است، حفظ فرما و به جاى آن الفت و همبستگى قرار ده.

شارح در شرح ذات البین چنین مى‏ گوید: به علت این که احوال اجتماعى همراه با طرفین است لذا بر آنها ذات البین اطلاق شده (یعنى آن چه در میان است).

چنان که وقتى گفته مى‏ شود: اسقنى ذا إنائک، یعنى بنوشان به من آن چه از آشامیدنى که در ظرف خوددارى، به علت این است که آشامیدن همراه ظرف مى ‏باشد.

معناى دیگر براى ذات البین: این است که ذات به معناى حقیقت و ماهیت شیئى باشد، و بین از بینونیت و به معناى افتراق و جدایى باشد و کلمه ذات البین یعنى حقیقت اختلاف و معناى عبارت: (اصلح ذات…) این است: خدایا حقیقت تفرقه میان ما و ایشان را اصلاح فرما و آن را به الفت و همبستگى تبدیل کن.

۳- سپس عاملى که ریشه اختلاف و تفرقه را از بن بر مى‏کند و مایه اصلاح جامعه مى‏شود که همان هدایت و برگشتن از ضلالت است از خدا خواسته، تا با شناخت کسى که حقش ناشناخته مانده، از بى‏ خبرى نجات یافته و از عداوت و دشمنى برگردد«». غباوت (غفلت و بى‏ خبرى) طرف تفریط از صفت پسندیده حکمت است و عداوت طرف افراط از صفت عدالت مى‏باشد و این هر دو صفت پست در یاران معاویه وجود داشت، زیرا آنان وقتى از درک حقیقت ناتوان شده و شک بر آنان عارض شد ستم کردند و در دشمنى خود تجاوز و افراط کردند.
به جاى (غىّ) (عمى) نیز روایت شد. که مقصود کوردلى و غفلت آن است.

ترجمه ‏شرح ‏نهج ‏البلاغه(ابن ‏میثم بحرانی)، ج ۴ ، صفحه‏ى ۲۵-۲۱

بازدیدها: ۳۴

حتما ببینید

خطبه۲۱۸ترجمه شرح ابن میثم بحرانی

(خطبه۲۲۷صبحی صالح) و من دعاء له ( علیه‏ السلام ) یلجأ فیه إلى اللّه لیهدیه …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*

code