خانه / 180-200 ترجمه خطبه ها شرح ابن میثم / خطبه۱۹۵ترجمه شرح ابن میثم بحرانی

خطبه۱۹۵ترجمه شرح ابن میثم بحرانی

(خطبه۲۰۴صبحی صالح)

و من کلام له ( علیه ‏السلام ) کان کثیرا ما ینادی به أصحابه‏

تَجَهَّزُوا رَحِمَکُمُ اللَّهُ فَقَدْ نُودِیَ فِیکُمْ بِالرَّحِیلِ وَ أَقِلُّوا الْعُرْجَهَ عَلَى الدُّنْیَا ، وَ انْقَلِبُوا بِصَالِحِ مَا بِحَضْرَتِکُمْ مِنَ الزَّادِ فَإِنَّ أَمَامَکُمْ عَقَبَهً کَئُوداً وَ مَنَازِلَ مَخُوفَهً

مَهُولَهً لَا بُدَّ مِنَ الْوُرُودِ عَلَیْهَا وَ الْوُقُوفِ عِنْدَهَا.

وَ اعْلَمُوا أَنَّ مَلَاحِظَ الْمَنِیَّهِ نَحْوَکُمْ دَانِیَهٌ وَ کَأَنَّکُمْ بِمَخَالِبِهَا وَ قَدْ نَشِبَتْ فِیکُمْ وَ قَدْ دَهَمَتْکُمْ فِیهَا مُفْظِعَاتُ الْأُمُورِ وَ مُعْضِلَاتُ الْمَحْذُورِ.

فَقَطِّعُوا عَلَائِقَ الدُّنْیَا وَ اسْتَظْهِرُوا بِزَادِ التَّقْوَى

و قد مضى شی‏ء من هذا الکلام فیما تقدم بخلاف هذه الروایه

لغات

عرجه و تعریج: توقف و ماندن در جایى و در آن محبوس شدن.

عقبه کؤود: گردنه‏اى که بالا رفتن از آن دشوار است.

ملاحظ: جمع ملحظ و آن، یا مصدر میمى یا اسم مکان است به معناى محل نظر، و منظور از آن، نگریستن به گوشه چشم است.

دانیه: تازه به تازه.

مفظعات الامور: کارهایى که بیش از حدّ معمول، بزرگ و دشوار باشد.

معضلات المحذور: مشکلات گناه، گناهان سنگینى که از سختى کمر انسان را خم مى‏ کند.

ترجمه

از سخنان امام (ع) که در موارد بسیارى اصحاب خود را با این کلمات مورد خطاب قرار مى‏ داد:

«خدا شما را رحمت کند، آماده سفر شوید همانا که شما را به رفتن ازدنیا مى‏ خوانند از ماندن در دنیا بکاهید و از آنچه دارید با بهترین توشه به سوى آخرت باز گردید زیرا جلوى شما گردنه ‏هاى ترسناک و هول ‏انگیز وجود دارد که ناچار باید بر آن وارد شوید و در آنها توقف کنید. بدانید که مرگ در هر لحظه شما را زیر نظر دارد و گویى چنگالهایش را در جانهاى شما فرو برده است مشکلات زندگى و کارهاى ناروا و اعمال ناپسند شما را در دنیا به خود مشغول ساخته، پس پیوندهاى خود را با دنیا بگسلید و با توشه تقوا پشتوانه‏اى محکم به دست آورید».

در پایان سید رضى یادآور مى ‏شود که مقدارى از این خطبه در گذشته نقل شده است.

شرح

امام (ع) در این قسمت از سخنانشان به انسانها دستور مى‏ دهند که براى سفر به سوى خدا توشه لازم را که تقوا و پرهیز از گناه است آماده کنید، در کلمه الرحیل که به معناى کوچ کردن است دو احتمال مى ‏رود:

۱- مقصود از آن سفر به وسیله مرگ است که در این صورت ندا دهنده حوادث و اتفاقهاى روزانه است که ناگزیر موجود را به نابودى و مرگ فرا مى‏ خواند

۲- احتمال دوم، آن که منظور از رحیل سفر به سوى خدا با ریاضتهاى کامل باشد که در این صورت ندا دهنده آن، پیامبر خدا و قرآن و اولیاى خدا خواهند بود. سپس امام (ع) دستور مى‏دهد که انسان باید نسبت به دنیا و ماندن در آن علاقه زیاد نشان ندهد بلکه فقط به مقدار لازم به آن توجه کند، و این معناى زهد است.

آن گاه مى‏ فرماید که با اعمال نیک و آمادگى کامل به تقوا و کارهاى شایسته از دنیا به آخرت وارد شوید.

فان امامکم عقبه کؤودا،

امام (ع) لفظ عقبه را با صفت کؤود براى مرگ استعاره آورده است و مناسبت این تشبیه، برخورد سخت با مرگ داشتن و با درد و رنج روحى منزلگاههاى مرگ را تا پایان آن سپرى کردن، مى ‏باشد.

و منظور امام (ع) از منازل ترس‏ آور و هولناک، منزلگاههاى پس از مرگ از قبیل قبر و بقیّه حالاتى است که با درجات مختلف براى گناهکاران در آخرت وجود دارد، و روشن است که انسان ناگزیر مى ‏باشد که به این منزلها وارد شود و در آنها تا زمان عبور توقف کند، بویژه نفوسى که داراى صفات زشت و دلبستگیهاى پست مادّى بوده‏اند، چون توقف آنها در آن منزلگاهها طولانى‏ تر و سختیهاى آنان در آن منزلها هولناکتر است.

و اعلموا…. فیکم،

امام (ع) در این عبارت بعضى از لوازم (منیّه) را که براى مرگ استعاره شده است، یعنى نگاه دائمى و غضبناک با گوشه چشم را گرفته و آن را کنایه از این قرار داده است که مرگ در کمین آنان مى‏باشد و از آنها صرف نظر نمى‏کند و دانیه«» هم روایت شده یعنى نگاههاى مرگ به آنها نزدیک است.
ذکر چنگالها و فرو بردن آن، کنایه از بلاها و دردهاى هلاکتزایى است که هنگام مرگ به انسان گنهکار مى‏رسد و وجه شبه در این جا امرى است که وقوع آن نزدیک فرض شده که فرا رسیدن مرگ است و نسبت فرو بردن چنگالهاى مرگ در روح آنان به سرعت وقوع مرگ تشبیه شده است، و باء در بمخالبها به معناى الصاق و چسبیدن است و واو در جمله و قد نشبت و جمله و قد دهمتکم حالیّه است.

و قد دهمتکم… المحذور،

کنایه از سختیهاى مرگ و سنگینى بار گناه است، که در هنگامه مرگ انسان را فرا مى‏گیرد.

فقطّعوا علایق الدنیا،

امام (ع) در این عبارت به زهد حقیقى در دنیا و سبکبارى و نیاندوختن مال دنیا و ترک آنچه از متاع دنیا زاید است فرمان مى‏دهد.

و استظهروا بزاد التقوى،

یعنى در تمام گرفتاریهاى سفر آخرت تقوا را بزرگترین پشتیبان خود قرار دهید. و توفیق از خداست.

ترجمه ‏شرح‏ نهج ‏البلاغه(ابن‏ میثم بحرانی)، ج ۴ ، صفحه‏ى ۱۴-۱۰

بازدیدها: ۴۷

حتما ببینید

خطبه۲۱۸ترجمه شرح ابن میثم بحرانی

(خطبه۲۲۷صبحی صالح) و من دعاء له ( علیه‏ السلام ) یلجأ فیه إلى اللّه لیهدیه …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*

code